Заштита на коса од сонце -- летен водич за нега

Заштита на коса од сонце е делот од летната рутина што најчесто го забораваме -- кожата ја мачкаме со крема, а косата ја оставаме на милост на UV зраците, морската сол и хлорот. Резултатот до крајот на летото е позната приказна: суви, испукани врвови, избледена боја и коса што се чувствува „како слама".

Добрата вест е дека оштетувањето е речиси целосно спречливо. Во овој водич ќе дознаете зошто сонцето ѝ штети, како да ја заштитите пред плажа и базен и како да ја обновите ако веќе страда -- со производи што реално се наоѓаат во дрогериите кај нас.

Како сонцето ја оштетува косата

Истото UV зрачење што ја гори кожата ја напаѓа и косата, само што таа не може да „пече" па штетата минува незабележано додека не стане видлива.

UVA и UVB зраците ја разградуваат кутикулата -- надворешниот заштитен слој на секое влакно. Кога тој слој ќе се оштети, влакното останува без природна влага и станува суво, фризирано и кршливо, како што објаснува дерматологот д-р Вилма Бергфелд од Cleveland Clinic. UVB зрачењето притоа го разградува и кератинот -- протеинот што ѝ дава сила и еластичност на косата -- па се појавуваат испукани врвови.

Сонцето ја напаѓа и бојата: слободните радикали ги кинат хемиските врски на пигментот, па и природниот и фарбаниот тон бледнеат и пожолтуваат. Затоа косата оштетена од сонце најмногу се гледа кај руси и фарбани нијанси.

Не се сите подеднакво ранливи. Потенката и посветлата коса страда побрзо бидејќи нема доволно дебелина и пигмент да се заштити, додека потемната и погрубата е природно подобро бранета. И не заборавајте на скалпот -- изложената разделба може да изгори исто како кожата, па третирајте ја со SPF.

SPF за коса -- мит или вистина

Кога ќе помислите „заштита од сонце", помислувате на SPF крема. Но косата функционира поинаку, и тука многу луѓе грешат.

SPF е мерка за заштита на кожата, не на косата. Тие производи наместо тоа содржат UV филтри што ја обвиткуваат површината на влакното и ги одбиваат зраците. Затоа на етикетата нема да барате „SPF 30" туку UVA/UVB филтри во спреј, мист или leave-in формула.

Што всушност работи:

• UV спреј или мист за коса -- се нанесува по должина и се повторува на секои два часа на сонце.
• Leave-in (без плакнење) со UV и топлинска заштита -- двојна корист, бидејќи лете и онака помалку треба да стилизирате со топлина.
• Природни масла -- кокос, арган, бадем и авокадо создаваат заштитен слој на влакното (што го потврдува и Cleveland Clinic) и истовремено хидрираат.

За скалпот, пак, важат истите правила како за лицето -- нанесете SPF 30+ на разделбата. Истиот принцип на секојдневна заштита го објаснуваме и во водичот за SPF заштита на кожата.

Физичка заштита -- шешир, марама и фризури

Најсигурната заштита не доаѓа од шише, туку од бариера меѓу косата и сонцето.

• Шешир со широки рабови или бандана-марама -- ги покрива и косата и скалпот. Материјали означени со UPF нудат најсилна заштита.
• Заштитни фризури -- плетенка, пунџа или висок кок ги собираат ранливите врвови и ја намалуваат површината изложена на сонце.
• Избегнувајте го најсилното сонце меѓу 10 и 16 часот, кога UV зрачењето е на врв.
• Помалку топлинско стилизирање -- фенот, пресата и виклерите лете само се додаваат на стресот од сонцето. Оставете ја косата да се суши природно.

Овие навики се едноставни, но прават најголема разлика. Ако веќе носите кратка фризура како боб што е лесен за одржување, заштитата е уште полесна бидејќи помалку коса е изложена.

Заштита на коса на плажа и во базен

Морето и базенот бараат различни тактики, но и двете почнуваат со ист трик: косата мора да биде наводенета пред да влезете.

Морската сол и хлорот ги одземаат природните масла, па влакното останува суво, матно и кршливо -- а кај фарбаната коса забрзуваат бледнеење на бојата. Хлорот има и непријатен бонус: кај руса коса може да даде зеленикав тон.

Рутина пред капење:

• Натопете ја со чиста, слатка вода. Заситената коса впива многу помалку сол или хлор.
• Нанесете масло или маска богата со масла како бариера (кокос, арган).
• Додадете UV спреј одозгора.
• Сврзете ја во плетенка или пунџа; за базен, силиконската капа за пливање е целосна заштита.

По капење, исплакнете ја со ладна или млака вода (не топла -- топлата ги одзема маслата), па нанесете leave-in или масло на врвовите. Повремено користете clarifying (чистечки) шампон за да ги отстраните насобраните хлор и минерали.

Како да ја обновите косата оштетена од сонце

Ако летото веќе си го направи своето, косата може да се поврати со неколку доследни чекори.

• Длабока хидрирачка маска еднаш неделно -- враќа влага и еластичност.
• Протеински третман повремено за коса со многу испукани врвови, за да се надомести изгубениот кератин.
• Масла на врвовите секојдневно -- арган, кокос или маслиново „запечатуваат" влага.
• Освежување на врвовите кај фризер -- испуканите врвови не се лекуваат, само се отстрануваат.
• Сулфат-фри шампон -- поблаг е и не ја суши косата дополнително.

Бидете трпеливи: оштетеното влакно не се поправа преку ноќ, туку расте здраво од корен со редовна нега во текот на неколку недели. Затоа најголема разлика прави доследноста, не количината производи.

За руса или фарбана коса што пожолтела, виолетовиот (toner) шампон го неутрализира непосакуваниот тон. Ако размислувате и за освежување на бојата по летото, погледнете ги опциите во водичот за colour melting и трендовите за боење коса.

Производи достапни во Македонија

Не ви треба салонска линија за заштита -- во dm и Lilly има сè што е потребно.

• Двофазни leave-in спрееви за заштита и расплеткување -- Garnier Fructis, Gliss (Schwarzkopf), L'Oréal Elseve.
• Маски за длабока хидрација -- Gliss, L'Oréal Elseve, Garnier.
• Масла за коса (арган тип) -- Gliss Oil Nutritive, L'Oréal Elseve, Garnier.
• Чистечки (clarifying) шампони за по базен -- достапни во dm.

На етикетата барајте UVA/UVB филтри, про-витамин B5 (пантенол), кератин и арганово или кокосово масло. Wella има и посветени UV линии за заштита на боја, но тие почесто се наоѓаат во специјализирани продавници и салони отколку во дрогериите.

Често поставувани прашања

Дали косата навистина треба заштита од сонце? Да -- UV зраците ја разградуваат кутикулата и кератинот, што води до сувост, кршливост и избледена боја. Фарбаната и русата коса се најранливи.

Кој производ е најдобар за заштита на коса од сонце? UV спреј или мист со UVA/UVB филтри, во комбинација со leave-in и природно масло. За скалпот користете обичен SPF 30+ крем.

Како да ја заштитам бојата на одмор? Наводенете ја косата пред капење, нанесете масло како бариера, носете шешир и користете виолетов или color-protection шампон за да спречите пожолтување.

Заштитата на косата од сонце е едноставна навика што го спасува летото: наводенета коса пред капење, UV спреј и масло како бариера, шешир за најжешките часови и длабока маска за обнова. Изберете два-три чекори што ви се вклопуваат во рутината, бидете доследни -- и косата ќе влезе во есента сјајна, а не како слама.